|
invloed op de foetus |
|
verminderde vruchtbaarheid |
|
zwangerschap |
|
fracturen |
Risico’s van het roken voor de gezondheid
Op dit moment is longkanker wereldwijd de dodelijkste kanker. In Vlaanderen is 95% van de sterfgevallen bij mannen tengevolge van longkanker toe te schrijven aan tabak; voor vrouwen bedraagt dit 53,2% (Tabaksgerelateerde mortaliteit, Vlaams Gewest, 1998).
Volgende aspecten zijn hierbij zeer belangrijk:
|
type van het gerookt product: longkanker wordt vooral veroorzaakt door het roken van sigaretten, in mindere mate door pijp en sigaar; |
|
duur van het roken: hoe jonger men begint te roken, hoe groter het gezondheidsrisico. Na tien jaar te zijn gestopt met roken brengt de ex-roker zijn risico op longkanker terug tot dat van een niet-roker; |
|
de dagelijks gerookte hoeveelheid. |
Andere kankers die in verband gebracht worden met tabaksgebruik zijn: blaas-, nier- en pancreaskanker. Ook kankers van het bovenste luchtwegen- en spijsverteringsstelsel worden in verband gebracht met tabaksgebruik, zoals kanker van de keelholte, de lip, het strottenhoofd en de slokdarm (vooral een verhoogd risico bij pijp- en sigarenrokers).
Bronnen:
1. M. Wouters, Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding
2. Brochure Meer weten over longkanker, Vlaamse Liga tegen Kanker
3. L. Joossens: Some like it ‘light’. Vrouwen en roken in de Europese Unie, Europees rapport 1999, ENSP-congres ‘Tobacco and women: understanding the past, changing the future’, Parijs 23-24 november 1998
Hart- en vaatziekten zijn nog steeds de nummer één van de doodsoorzaken. De rol van roken hierin mag niet onderschat worden. Er bestaat een duidelijk verband tussen roken en de aantasting van de bloedvaten: vooral bloedvaten van de onderste ledematen en de kransslagader. Er zijn vrij overtuigende bewijzen voor het verband tussen roken en aantasting van de hersenbloedvaten. Het risico op beroerte (het gevolg van een aantasting van de bloedvaten of het hart) is bij zware rokers twee- tot viermaal verhoogd. Overschakelen naar pijp of sigaret heeft weinig zin. Vermoed wordt dat het bloed van rokers gemakkelijker stolt of klonters vormt.
Bronnen:
1. De gezondheidsbrief nr. 91
2. L. Joossens: Some like it ‘light’. Vrouwen en roken in de Europese Unie, Europees rapport 1999, ENSP-congres ‘Tobacco and women: understanding the past, changing the future’, Parijs 23-24 november 1998
Roken speelt een belangrijke rol in de evolutie van COPD (chronic obstructive pulmonary disease = chronisch obstructief longlijden). Veel voorkomende vormen van COPD zijn bronchitis, astma en emfyseem. Deze ziekten zijn niet direct dodelijk maar wel bijzonder slopend. Ze zijn te wijten aan de diverse schadelijke stoffen (nicotine, koolstofmonoxide, kankerverwekkende stoffen (benzopyreen, nitrosamines, nikkel, cadmium, arseen en benzeen) en irriterende en toxische gassen (acroleïne, stikstofoxiden, waterstofsulfide, ammoniak, formaldehyde, cyaanwaterstof, tolueen en xyleen)).
Bronnen:
1. M. Wouters, Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding
2. Stichting Volksgezondheid en roken, Den Haag
3. L. Joossens, Documentatiemap roken, OIVO, 1998
4. Een rapport over passief roken
Roken verstoort het transport van levensnoodzakelijke stoffen zoals zuurstof en voedingsstoffen via de placenta. Het gevolg hiervan is een minder goed ontwikkelde foetus (verminderd geboortegewicht, kleinere hoofdomtrek).
Roken zou vroeggeboortes veroorzaken en zou het aantal complicaties tijdens de zwangerschap verhogen. Ook de gewoontes van de echtgenoot spelen een belangrijke rol: als hij blijft roken, kan dit resulteren in een gewichtsverlies van de foetus van 120 g.Bronnen:
1. Brochure Fris door het leven, Vlaamse Liga tegen Kanker
2. Campagne Tabaksvrije zwangerschap, NIV
3. Kind en Gezin
4. Gecoördineerde campagne 1999, Kom op tegen kanker
Roken vermindert duidelijk de vruchtbaarheid. Tevens wordt roken geassocieerd met een grotere kans op bekkenontstekingen wat potentieel ook de vruchtbaarheid verstoort.
Bron: L. Joossens: Some like it ‘light’. Vrouwen en roken in de Europese Unie, Europees rapport 1999, ENSP-congres ‘Tobacco and women: understanding the past, changing the future’, Parijs 23-24 november 1998
Misselijkheid komt bij rokers tot 20% meer voor in de eerste helft en tot 66% meer voor in de tweede helft van de zwangerschap.
Het risico op bloedingen in de tweede periode van de zwangerschap neemt toe.
Stoppen met roken vóór de 4de maand van de zwangerschap heeft reeds positieve effecten.
Bron: Slattery C. 1997. Smoke alarm for mothers. Nursing Times, March 12, n°11
In de premenopauze is de botdensiteit bij rokers en niet-rokers vergelijkbaar. Na de menopauze echter is het botverlies bij rooksters opmerkelijk groter. We mogen aannemen dat één op acht heupfracturen bij vrouwen te wijten is aan roken. Vermoedelijk kunnen we ook voor mannen dezelfde conclusies trekken. Er heerst echter nog enige onzekerheid over de verklaring van dit verhoogde botverlies. Vermoedelijk kunnen we stellen dat roken een rechtstreeks effect heeft op de calciumabsorptie in het bot. Stoppen met roken op het ogenblik van de menopauze zou het verhoogde risico vermijden.
Bron: De Huisarts, januari 1998
Mogelijk start de menopauze 2 tot 3 jaar vroeger bij rokers dan bij niet-rokers.
Bron: Baron JA 51984°/ Smoking and estrogen-related disease, AM J. Epidem, 119
Een vermindering van de microcirculatie van de huid resulteert in een vroegtijdige veroudering van de huid en rimpelvorming. Roken veroorzaakt tevens de onaantrekkelijke gele neerslag op de vingers.
Bron: L. Joossens: Some like it ‘light’. Vrouwen en roken in de Europese Unie, Europees rapport 1999, ENSP-congres ‘Tobacco and women: understanding the past, changing the future’, Parijs 23-24 november 1998
Men heeft aangetoond dat het vitamine C-gehalte bij rokers tot ongeveer 30 à 50% gedaald is. Ook de hoeveelheid bètacaroteen en andere oxydatieremmers zoals het mineraal selenium zijn verminderd. Deze daling is vaak te wijten aan de andere eetgewoonten van rokers. Rokers eten vaak minder groenten en fruit. Bovendien bevat tabaksrook oxyderende stoffen die het metabolisme van vitamine C, bètacaroteen en selenium wijzigen.